E3: Beograde, moj Beograde!

Ja sam Nikola Pujić, online nastavnik srpskog jezika.

Danas govorimo o Beogradu, glavnom gradu Srbije.

Beograd je grad koji je veoma važan za svako ko živi u Srbiji, ali

i na Balkanu.

To je grad koji je makar najmanjim delom ušao u život svakog od nas.

To je centar svih dešavanja, izvor svih novosti, početak svake nove priče.

A to i jeste grad od milion priča.

Možete samo da prošetate knjez Mihajlovom ili Skadarskom ulicom i već vas je ovaj

grad osvojio, a da to ni ne znate.

Hajde da čujemo neko od njegovih bezbrojnih priča.

Teško je reći koje je podigo grad Beograd.

Postoje dokazi o nasjobinama na ovoj teritoriji još u vreme praa istorije.

Naime, ispod današnje palate Albanija otkriven je skelet neandertalca koji je poginu oboraći se

protiv mamuta, zamislite.

A i reka Dunav je jako bitna za formiranje naselja u to vreme.

To je velika reka pored koje uvek može biti hrane.

Tako je nastala i vinčanska kultura, koja je dobila ime po mjestu Vinča, koja

je na udaljenosti od 14 km od Beograda.

Vinčanska kultura je jako stara, čak iz perioda Neolita, to je otprilike od 4400.

do 3200. godine pre Nove ere.

Međutim, sigurno znamo da je teritorija Beograda bila naseljena i u III.

veku pre Nove ere, a narod koji je naseljavao tu teritoriju su bili Kelti.

Kelti su još u kamenom dobu živjeli na teritoriji od Francuske do Češke, ali

ih je bilo i na Balkanu.

Iz ovog vremena potječe naziv Singidun.

Drugi deo reči Dun je keltska reč koja znači naselje, ograda ili utvrđenje.

Ova reč postoji u nazivu London.

Tako je glavni grad Srbije dobio svoje prvo ime.

Međutim, posle Kelta ovo naseljeno mesto preuzimaju Rimljani, koji su vladali skoro celom

teritorijom današnje Srbije.

Oni su ovom gradu na ušću Save u Dunav dali ime Singidunum, otprilike 279.

godine pre Nove ere.

Zanimljivo je da je Singidunum nastao pre Londona, London je nastao 1943.

godine Nove ere.

Međutim, ovaj grad je bio osvajan više puta od strane različitih naroda.

Te narode su Rimljani zvali Varvari.

To su bili razni narodi, ali i Sloveni.

Sloveni su osvojili Singidunum oko 630.

godine pre nove ere, a ime Beograd prvi put možemo naći 876.

godine pre nove ere.

Srbi su prvi put osvojili Beograd 1284.

godine, a prvi srpski kralj koji je vladao Beogradom bio je Stefan Dragutin.

Srbi su dugo vladali Beogradom kao vazali, uproko s osalim promjenama teritorije.

Međutim, Sulejman Veličanstveni, sultan Osmanskog carstva, osvojio je Beograd 1521.

godine. Poslije drugog srpskog ustanka, Beograd je oslobođen 1817.

godine i postoje prestonica Kneževine Srbije.

Prestonicu je iz Kragojevca u Beograd premjestio knez Mihajlo Brenović.

Ako ste nekad bili u Beogradu, to je onaj spomenik na trgu Republike, čovek

koji jaše konja.

Po njemu je nazvana i najpoznatija ulica u Beogradu, Knez Mihajlova ulica.

Kasnije je ovaj grad uglavnom ostal u granicama Srbije.

Pretrpio je mnoge ratove u svojoj istoriji, ali i bombardovanje od strane nacističke Nemačke

1941. godine i NATO bombardovanje 1999.

godine. Dakle, Beograd je doživeo mnogo stvari, a zbog njegove duge

istorije Beograd se smatra jednim od najstarijih gradova u Evropi.

Ali dosta smo govorili o istoriji.

Šta nam Beograd može ponuditi danas?

Danas Beograd ima površinu malo veću od 3000 km2 i populaciju od 1659

440 stanovnika prema statistici iz 2011.

godine. Nalazi se na ušću reke Save u reku Dunav ispod planine

Avala. Sastoji se iz 17 gradskih opština.

Reka Sava deli Novi Beograd od ostatka grada.

Novi Beograd je počeo ubrzano da raste posle Drugog svjetskog rata, za vreme pojave

i jačanja komunizma, a za vreme Josipa Brozatita, Novi Beograd je već stvarao lepo

budućnost za sebe.

Danas, ova opština je najveći privredni centar u Beogradu, ali i u Srbiji.

Sa druge strane Save nalazi se stari Beograd.

U navižem delu, između dveju reka, nalaze se najstarija zgrade u Beogradu.

Tu su osnivane najstarije škole, banke i udruženja.

Naravno, tu je i Kalemegdan, najveći Beogradski park, gdje se nalazi i Beogradska tvrđava.

To je ona tvrđava koja je verovatno postojala na tom mestu i za vreme

Kelta.

Ovaj kompleks je jedna od najlepših stvari koje Beograd ima da ponudi.

Svakog dana tu ima mnogo ljudi koji šetaju, sami ili sa decom, ima mnogo

lepog i starog drveća i može biti veoma mirno.

Park je pun spomenika različitih pisaca i važnih ličnosti.

Zelene površine i šum lišća su savršen večernji odmor posle gradske buke.

Ako nastavite dublje kroz park, možete izaći na otvoreni deo koji služi kao osmatračnica,

mjesto na kome možete gledati široki, veliki pejsaš.

To je prelep pogled na Novi Beograd, Zemun, Savu, Dunav, ali na mostove koji

spaju dva dela Beograda.

Put kroz park dalje vodi ka starim prelepim stepenicama, a kada siđete, može da

ići pored zidova tvrđave.

Tu blizu nalazi se ulaz u tvrđevu preko malog mosta, a kada prođete tunel,

sa desne strane nalazi se ulaz za rimski bunar, koji je dubok čak 51

metar.

Međutim, iznad tunela smeštena je jedno od najpoznatijih ikona Beograva.

To je veliki visoki spomenik koji je podignut 1928.

godine. Njega čine bronzana muška figura sa sokolom u levoj ruci i spuštenim mačem

u desnoj ruci.

Ovaj spomenik je rad verovatno najpoznatijeg srpskog vajara, Ivana Meštrovića.

Spomenik stoji na širokom, visokom delu tvrđave koji ima prelep pogled na ušće Save

u Dunav. Iza spomenika nalazi se ostatak tvrđave sa visokim zidovima od crvene

cigle.

Posle šetnje kroz tvrđevu i kroz park možete izaći na ulaz u najpoznatiju ulicu

u Beogradu, Krez Mihajlovu ulicu.

Ova ulica je duga i stara.

Ovom ulicom možete ići samo peške, da biste mogli da uživate u prelepim starim

zgradama i u društvu mnogih muzičara koji svakog dana ovdje nastupaju.

Verovatno je na mestu ove ulice bio centar starog Singidunuma.

Ako krenete od Kalemegdana ka trgu Republike, na početku ulice nalazi se biblioteka grada

Beograda. To je stara zgrada koja je nekada bila hotel, a iza nje nalazi

se novi shopping center.

Inače, Beograd je jako poznat po svojoj upečatljivoj arhitekturi.

To su mešavine od starih zgrada ukršenim različitim reljefima i kipovima do jednostavnih betonskih

zgrada nastalih za vreme komunizma i najnovijih savremenih zgrada od stakla i metalnih

konstrukcija.

Sve ovo, zajedno, može se naći u skoro svakoj ulici u centru Beograda.

Kada smo već kod starih, lepih zgrada, ako nastavite pravo knjez Mihajlovom ulicom, doći

ćete do jednog manjih spomenika u obliku piramide, na kom je ispisana nadmorska visina,

gravitacijano obrzanje i geografska širina i dužina.

Ispred ove piramide, sa desne strane, nalazi se jedna prelepa velika zgrada, To je

zgrada Srpske akademije nauka i umetnosti.

Najviša naučna i umetnječka ustanova u Srbiji.

Ona je ukrašena velikim prozorima sa vitražom, velikim staklenim vratima, balkonima i različitim

reljefima na fasadi.

Građena je u francuskom stilu.

Često baš ispred ove zgrade sviraju različiti muzičari i nastopaju umetnici.

Dok šetate, možete slušati klasičnu muziku u zvuke violina i violončela ili savremenu

pop muziku u zvuke električne gitare.

Knez Mihailova ulica je prepuna različitim prodavnicama i buticima, sve do njenog kraja koji

izlazi na Trg Republike.

Inače, ispod ove ulice na severnoj strani nalazi se Studenski trg.

Ovaj trg je dobio ovakvo ime jer se oko njega nalaze niz fakultetskih ustanova

univerziteta u Beogradu.

To su filološki fakultet, filozofski fakultet, geografski fakultet, piološki fakultet,

matematički, fizički, hemijski itd.

Odavde do trga Republike može se stići za pet minuta peške.

Pošto smo u centru, tu se nalazi sve što je potrebno jednom studentu.

Pekare gdje se može kupiti doručak, kafići gdje se može popiti kafa sa kolegama

za vreme pauze, studenski park gdje se može predahnuti i odmoriti u tišini posle

teških, dosadnih predavanja.

Kao što smo rekli, biblioteka je također blizu, a čitalnice, prostorije za učenje, nalaze

se na svakom fakultetu.

Recimo da hoćemo da prošetamo do Trga Republike posle predavanja.

Šta možemo vidjeti tamo?

Pre svega, verovatno najveću pažnju ovdje privlači spomenik.

Beograđani, najčešće mladi, kažu hajde da se nađemo kod konja, što je možda i

netako dobar izraz, jer na tom konju nalazi se osoba koja je svakako bitnija

od samog konja, to je knjez Mihajlo Vrenović.

Ovaj trg okružen je starim i veoma važnim zgradama.

Iza spomenika nalazi se Narodni muzej, jako lepa zgrada od crvene cigla.

Sa leve strane muzeja, preko puta ulice, nalazi se Narodno pozorište, najstarije pozorište u

Beogradu, izgrađeno 1869.

godine. U blizini su palata Albanija, prvi oblakodar u Beogradu i dom vojske.

Trgi je menio svoj izgled mnogo puta.

Jedno vreme tu je bio veliki parking, a pre toga, mnogo pre toga, na

mestu današnjeg muzeja nalazila se kafana Dardanelli, koja je bila jako važna za srpsku

kulturu i umetnički svet.

Pored Narodnog muzeja nalazi se jedna jako važna ulica, Francuska ulica.

Ona vodi ka delu Beograda koji se zove Dorčel.

Dorčel je također stari deo Beograda, ali ono što je upečatljivo za njega je

ta posebna atmosfera koja se osjeća kada se prolazi dorčelskim ulicama.

Te ulice su male, tihe, u hladu raznog dorčelskog drveća koji šumi na vetru.

Svako ko dođi u Beograd može osjetiti tu magiju.

Sve ove ulice su isprepletane, umršene i povezane u neku vrstu mreže.

Pravo je zadovojstvo šetati Dorčalom.

Doduše, može biti i malo naporno vraćati se nazad, ka trgu, jer se Dorčal

nalazi na nizbrdici ili uzbrdici.

Na Dorčul ima mnogo starih zgrada i kuća koje nisu mnogo visoke.

Jedan razlog za ovo je taj što Turci nisu voleli da žive u kućama

koji imaju više spratova, pa su takve kuće i rušili.

Nakon odlaska Turaka nastavlja se zidanje kuća u balkanskom stilu.

Ovo je deo Beograda je najstariji deo, to bi bilo gradsko jezgro starog grada

koji je ovdje postojao.

Reč Dorčol je iz turskog jezika i znači raskrsnica četiri puta.

Na Dorčulu se nalazi najstarija zgrada u Beogradu iz 1727.

godine, koja, istina, može biti i u boljem stanju od sadašnjeg.

Ovdje se nalazi i Beogradski zološke vrt, ispod Kalemegdana, a u blizini je i

Čukur Česma, veoma važan spomenik za srpsku istoriju.

Ako ste se umorili od šetnje, možete svratiti do obale Dunava, koje nije tako

daleko.

Dunav je druga najveća reka u Evropi koja protječe kroz deset zemalja.

Večernje popodne je savršeno vreme za šetanje ili odmor pored reke.

Na obali Dunava ima mnogo labudova, mnogi ljudi hrane mrvicama.

Tu može biti veoma tiho i prijatno za odmor, pogotovo leti, kada uz reku

duva prohladan vetar posle vrelog, sunčanog i napornog dana.

Baš zbog toga, ovdje obično bude mnogo ljudi.

Porodicu šetnji sa decom, studenti sa flašom piva i muzikom, parovi koji zagraljeni sede

u zalasku sunca s pogledom na ribarski brodić što prolazi velikim, tihim Dunavom.

Ovo bi bio kraj treće epizode Srbim Language Podcast.

Nastavit ćemo sa pričama o Beogradu u nekoj od sljedećih epizoda.

Nadam se da ste uživali i da ste ponovo poželili da posjetite ovaj grad.

Vidimo se i čujemo se u sljedećoj epizodi uskoro.

Pozdrav!